پیکر زن همچون میدان نبرد در جنگ بوسنی
ترجمهی تینوش نظمجو
نشر نی [دور تا دور دنیا، نمایشنامه- ۱۴]
۱۲۲ صفحه [جیبی]، ۲۰۰۰ تومان
چاپ اول، ۱۳۸۷
۹ از ۱۰
از کجا باید شروع کنم؟ از اینکه خیلی تلخ بود؟ از اینکه کل داستان همون اسم نمایشنامهس؟ از نفرت از جنگ؟ از علاقهی زیادم به ماتئی ویسنییک؟ از چی؟ از... از میخکوب شدن شروع کنم خوبه؟
بله. میخکوبم کرد. مثل هر چیز دیگهای که از ویسنییک خوندم. ولی ایندفعه جنس میخکوب شدن فرق داشت. ویسنییک تو این نمایشنامه اون طنز مخصوصشو کنار گذاشته و بیپرده مینویسه. داستان یه زنیه به اسم دورا که تو جنگ بهش تجاوز شده و کیت راونکاو ایرلندی-آمریکایی که اومده بوسنی به جنگزدهها کمک کنه.
نمایش پُر از تکگوییه. ویسنییک تو تکگوییها شخصیتهاش رو با تنهایی و وحشت و خاطرههاشون تنها میذاره. مثلاً یه جاهایی تکگویی دوراست که داره با بچهی تو شکمش حرف میزنه. یا کیت که از پدر و پدربزرگش میگه. «اونوقت بابابزرگم رو تصور میکردم که با کلنگش روی زمین خم شده بود و هر روز صدتا سنگ از خاک بیرون میکشید... فکر کنم به خاطر همین تصویر بود که یه روز رفتم بوسنی. وقتی بهم گفتن باید برم به کمک یه گروه متخصص برای بیرون کشیدن جسد، فوری جلوی خودم تصویر پدربزرگم رو دیدم که سنگهاش رو از خاک بیرون میکشید...»
از سورئالیسم نمایشنامههای «داستان خرسهای پاندا...»، «اسبهای پشت پنجره» و «سه شب با مادوکس» تو این نمایشنامه خبری نیست. حتا تصویرهای کتاب هم مستندند. به قول پسگفتار کتاب: «هنگامی که انسان به پلیدی رو میآورد، آنچه میگذرد فراتر از هر تخیلی است.»
فکر میکنم تو پستهای قبلی به اندازهی کافی دربارهی ویسنییک نوشتم. فقط بگم با همهی این تفاوتهایی که گفتم، معلومه نویسندهی نمایشنامه کیه. و جالبه که ویسنییک این نمایشنامهی واقعی و تلخ رو همون سالی نوشته که خرسهای پاندا رو نوشته. که فضای سرخوشانه و سورئالی داره.
«حتا اگه جنگ تموم بشه، این سرزمین مدتها نفرینشده باقی میمونه. نفرت توش لونه کرده، فریاد قربانیها، شرم توش موندگاره. سالها و سالها، مردمی که توش زندگی میکنن به مغزشون فشار میآرن تا بفهمن چه جوری چنین چیزهایی ممکن بوده. تا ابد همین پرسش رو از خودشون میکنن: کی شروع کرد؟ کی از همه بدذاتتر بود؟ چهجوری تونستن، هر کدوم به نوبت، تا این حد پست و رذل باشن... چهجوری بهت بگم کِیت، که من از کشورم متنفرم؟»
دربارهی این کتاب:
+ پروژکتور
+ نگاهی بر آثار ماتئی ویسنییک، ایران تئاتر [بعد از خوندن هر نمایشنامه قسمت مربوط به اون نمایشنامه رو بخونید.]
مجموعهی دور تا دور دنیا در Menu:
۸. اسبهای پشت پنجره، ماتئی ویسنییک
۱۰. تماشاچی محکوم به اعدام، ماتئی ویسنییک