آن گوشهی دنج سمت چپ
مهدی ربّی
نشر چشمه
چاپ دوم، ۱۳۸۷
۱۰۴ صفحه، ۱۸۰۰ تومان
۹ از ۱۰
یکی از محاسن مجموعهی «آن گوشهی دنج سمت چپ» این است که داستانها مجزا و متنوعاند، در فضاها و مکانهای مختلف اتفاق میافتند و مضامین و درونمایههای متفاوتی را در بر میگیرند؛ متاسفانه این اتفاقی است که در مجموعههای ایرانی بهندرت میافتد. به عنوان نمونه، اگر داستان «مقبره» حکایت گردش سه پسر دانشجوست که شب را در مقبرهی خانوادگی یکی از آنها سر میکنند و گشت و گذاری هم در قبرستان دارند، «دوچرخهسوار» به نوعی نقل خاطرهی عاشقی مادر راوی است و «دیگر هیچ چیز بیاهمیتی وجود ندارد» داستان تخیلات پیرمردی است در نقش بازجوی یک قاتل، که خبرش را در بخش حوادث روزنامه میخواند.
از دیگر تفاوتهایی که این مجموعه با موارد مشابه دارد، این است که نویسنده در غالب موارد مثبتاندیش است، از خلق فضاهای تارک و تیره لذتی نمیبرد و به مفاهیمی چون عشق، خانواده و مادر احترام قایل است. داستان «چشمسیاهان کیستند؟» گواه این مورد است، که زندگی روزمرهی راوی را از دیدگاه شاعرانه و زیبابین او روایت میکند؛ حتا شخصیت بیش از حد پاک مادر راوی «دوچرخهسوار» هم بر همین اساس است.
زبانی که در کل مجموعه بهکار گرفتهشده، ساده و در عین حال زیبا و روان است، هرجایی هم که از اصطلاحات و مَثَلهای خاص جنوب و گاه عربّی استفاده شده، معادل فارسی آن در پانویس همان صفحه آمدهاست. تصویرسازی خوب نویسنده باعث استواری عنصر چیدمان داستانها شده و شخصیتپردازی در اغلب داستانها به خوبی انجام شدهاست.
جالب است، وقتی بعضی از داستانهای مجموعه را میخانی، ناخودآگاه یاد یک فیلم یا کتاب، یا یک واقعهی تاریخی میافتی؛ مثلن خود «آن گوشهی دنج سمت چپ» که واگویههای ذهنی راوی در حین دویدن و حول و حوش آن است، آدم را یاد فیلم Forrest Gump میاندازد یا در «مقبره»، وقتی تصاویر مقبرهی خانوادگی شهاب در قالب کلمات ساخته میشود، آدم یاد داستان روز اول قبر صادق چوبک میافتد، ارتباط خاص برادر و خاهر در «ملیحه» فیلم Dreamers برتولوچی را یادآوری میکند، و این در حالی است که کلیت داستانی هیچکدام از این داستانها، هیچ ربطی به منابع ذکر شده ندارد، و به نوعی از آنِ خود مهدی ربّی است. شاید مورد فوق در داستان «قربانی ابراهیم» به اوج میرسد و روایت مدرنی از حکایت ابراهیم پیامبر ارائه میکند که پرداختهی ذهن مولف است و بهنظر من، بهترین داستان مجموعه است، داستانی که تاویلپذیر است و نقطهای میشود برای تفکر و تامل.
دربارهی این کتاب:
+ وانموده
+ پروژکتور
وبلاگ نویسنده:
+ آن گوشهی دنج سمت چپ