روزی روزگاری، دیروز (یرگزیدهی داستانهای مجلهی نیویورکر)
جان آپدایک، شرمن آلکسی و دیگران
ترجمهی لیلا نصیریها
انتشارات مروارید
243 صفحه،۲۱۰۰ تومان
چاپ سوم 1384
۱۰ از ۱۰
مجلهی نیویورکر را همهی اهالی ادبیات میشناسند. بخش ادبیات این مجله که قدمتش به بیش از 80 سال میرسد، نویسندگان بزرگی را به دنیا معرفی کرده که سالینجر، کارور، اوکانر، شرلی جکسون، بارتلمی و آپدایک از آنجملهاند. لیلا نصیریها هشت داستان که سالهای 1998 و 99 در نیویورکز منتشر شده و در سال 2000 برگزیده شدهاند را در این مجموعه گرد آورده و آنها را با نام داستان حنیف قریشی، به چاپ سپردهاست. سایر نویسندگان این مجموعه بزرگانی چون جان آپدایک، شرمن آلکسی، دانلد آنتریم، رابرت استون، جورج ساندرز، جومپا لاهیری و آلیس مونرو هستند.
عطف به سابقهی آمریکا، شاید بتوان داستان کوتاههایی را که اخیرن در نیویورکر منتشر میشوند، به عنوان ملاک و سطح پیشرفتهی داستانکوتاه نویسی دنیا دانست. همیشه نکتههای مشترکی در غالب داستانهای آمریکایی پیدا کردهام، از جمله دور شدن از اتفاقهای بزرگ و فاجعهها و تمرکز بر زندگی عمومی/عادی/ساده/روزمره، ساده نویسی و دوری از زبان مفخر و ثقیل، محور قرار دادن دیدگاه شخصی و پرداختن به دنیای شخصی راوی، توضیحات کامل و مفصل و پرهیز از مجمل و خلاصه نویسی و در کل نوشتن در نهایت رهایی و آزادی. منظورم این است که قید و بندهای کذایی که نویسندگان ما را اسیر خود کرده، سالها پیش از بین رفته و اثری از آنها نیست مثلن اکثر داستانهای آلیس مونرو، از جمله داستان منتشر شدهاش در همین مجموعه از نظرگاه راوی دانای کل روایت میشود و این در حالی است که روای دانای کل در ایران به نوعی مذموم و مکروه شمرده میشود؛ یا آنتریم در «بازیگر آماده میشود» جابهجا گزارههای فلسفی و قضاوتهای عالمانه صادر میکند، بدون اینکه به کلیت داستان لطمهای بزند؛ یا داستان لاهیری در شکل خاطرهگویی روایت میشود، بدون اینکه خواننده را اذیت کند، حتا من خواننده به این نتیجه میرسم که این داستان را نمیشد با فرم روایی دیگری نوشت.
به گمان من، نصیریها بهترین ترجمهی ممکن از داستانها را ارائه کرده که نشانهی شناختش از ادبیات انگلیسزبان (به قول خودش) و از طرفی قدرت قلم او دارد. البته دورهای که کتاب مجوز نشر گرفته، در موفقیت کتاب بیتاثیر نیست؛ یعنی 1383، یعنی قبل از اعمال سختگیریهای شدیدتر از پیش، یعنی امکان ترجمهی مفاهیم مرتبط با روابط جنسی و احساساتی که به گمان برخیها مورد دار حساب میشود.