سعدی
ضیاء موحد
انتشارات طرحِ نو
۲۰۳ صفحه، ۳۸۰ تومان
چاپ اول ۱۳۷۳
۵ از ۵
«ضیاء موحد» آدم با سواد و چیزدانی است. شیرین سخن است. توی کتابهایش حرف که میزند، اصلن عین خیالِ ذهنت نیست که خسته بشود یا بخواهد از زیر بحث در برود یا نمیدانم چه. البته «ضیاء» را نه دیدهام و نه میشناسم اما نمیدانم چرا همیشه دلم میخواهد پیش خودم خیال کنم با آدمِ بامزهای هم باید طرف باشیم.
کتاب «سعدی» از مجموعهی کتابهای «بنیانگذاران فرهنگ امروز» است که به همت انتشارات «طرح نو» در دههی هفتاد منتشر شده است. «سعدی» مشتمل بر هفت فصل است که پس از «درآمد»، با این عناوین نامگذاری شدهاند: یکم: افصح المتکلمین. دوم: تولد و وفات. سوم: زمانهی سعدی. چهارم: سعدی، شاعر ناصح. پنجم: سعدی عاشق. ششم: تاملاتی درسبک آثار سعدی. و هفتم: شاعر قطعه سرا.
همانطور که از نامگذاری فصول معلوم است، کتاب مجموعهی کاملی از جنبههای مختلف زندگی و آثار سعدی را در بر میگیرد. «موحد» خیلی ساده، ابتدا از زمان کودکی خود و آشناییاش با سعدی شروع میکند، از جنس جادوییِ زبان سعدی میگوید و اینکه زبان او چهطور با معیارهای نقد ادبی هر دورهای قابل تحلیل است و هم اینکه چهطور است که هیچ کدام از این معیارها حق مطلب را نسبت به جادوی زبان او ادا نمیکنند.
به نظرم درخشانترین فصل کتاب، ششمین فصل آن است که به بررسی ویژگیهای سبک سعدی از جمله واژگان، زبان محاوره، تناظر ترتیب نحو و معنی و مسایلی از این دست میپردازد. البته همانطور که «ضیاء» عزیز در ابتدای این فصل گفته است، انجام تمام و کمال چنین بررسیهایی کاری آنقدر پردامنه است که از عهدهی یک نفر خارج است. اما از اینها که بگذریم، نویسنده در فصل دوم مجموعهی تمام حرف و حدیثهای این و آن را راجع به سال تولد و مرگ سعدی از همه جا جمع کرده است و با استدلالی دوست داشتنی سعی کرده بالاخره موضوع این تاریخهای نامعین و نادقیق را سر و سامانی بدهد که بسیار فصل شیرینی از آب در آمده است. و نکته مهم دیگر دید دقیق موحد است که در تمامی فصول کتاب از تحلیل و گزارش اتفاقات تاریخی زمانهی سعدی غافل نمیشود و با ظرافتی کمیاب آنها را به موضوع هر فصل پیوند میزند.
کتاب متنی بسیار تمیز و پاکیزه دارد. طرح جلد، کیفیت چاپ و صحافی «سعدی» هم بسیار عالی است، آنقدر که میتواند به سادگی کتاب محبوبتان شود.
قسمتی از کتاب:
« سعدی زبان فارسی است و جادوی زبان فارسی. واقعیت نخست را فروغی دقیق و رسا در مقدمهی خود بر کلیات چنین بیان کرده است:
گاهی شنیده میشود که اهل ذوق اعجاب میکنند که سعدی هفتصد سال پیش به زبان امروزی ما سخن گفته است ولی حق این است که سعدی هفتصد سال پیش به زبان امروزی ما سخن نگفته است بلکه ما پس از هفتصد سال به زبانی که از سعدی آموختهایم سخن میگوییم. »
برچسب: ضیاء موحد