بحرین، یادی از آن استان آشنای گمشده
فریدون زندفرد
نشر آبی
۲۴۰ صفحه
چاپ اول، ۱۳۹۰
۵ از ۵
بحرین به جهت وسعت کشور کوچکی است. خیلی کوچک. اما اگر پای تاریخ در میان باشد برخلاف بسیاری از دیگر از امیرنشینهای حاشیهی خلیج فارس، تبار پر و پیمانی دارد و از قدیمیترین نقاط مسکون در این منطقهی بد آبوهوای کرهی زمین است.
در کتاب «بحرین: یادی از آن استان آشنای گمشده» ، فریدون زندفرد تاریخ و جغرافیای بحرین را با قلمی شیرین و فخیم شرح میدهد از قدیمیترین ایام تا امروز. این بحرین، مدتها جزئی از تاریخ ایران – حداقل گسترهی ایران فرهنگی - بوده است و پیش از انقلاب با عملیات و اقداماتی، که البته به زعم بسیاری محیرالعقول بود، به استقلال میرسد. فریدون زندفرد در کتابش ماجرای این استقلال را جزء به جزء و مو به مو و مستند به اسناد درجهی اول، آورده است.
استقلال بحرین منجر به تشکیل کشوری گردید با نظام حکومتیای که مشخص نیست چقدر نمایندهی شهروندانش باشد. داغ بحرین هنوز تازه است و زخمش هنوز خونچکان. ملت بحرین با وزش نخستین نسیم بهار عربی بیدار شد و قیام کرد اما متهم گردید به اینکه پشتگرمیاش به ایران است. ایران حمایت را رد نکرد اما هرگونه کمک و پشتیبانیای را تکذیب کرد. اما چرا اصالت خیزش بحرینیان زیر سوال رفت؟ پاسخ این پرسش بیش از آنکه ربطی به جمهوری اسلامی ایران داشته باشد منوط به بررسی تاریخ بحرین است. برای بررسی تاریخ بحرین، کتاب فریدون زندفرد حتما از بهترین منابع خواهد بود.
فریدون زندفرد، نویسندهی کتاب، از هر حیث برای نوشتن دربارهی بحرین صاحب صلاحیت است. آنگونه که خودش در کتاب خاطراتش (ايران و جهاني پر تلاطم: خاطراتي از دوران خدمت در وزارت خارجه، نشر شیرازه) نوشته است بدون داشتن هرگونه رابطه و با قبولی در آزمون استخدامی، وارد خدمت وزارت خارجه میشود و نخستین ماموریت خارجیاش را در آمریکا میگذراند. او در دوران ماموریت در نیویورک، که مقارن با نخستین سالهای تشکیل سازمان ملل بود، درسش را هم ادامه میدهد و دکترای روابط بینالملل را از دانشگاه آن شهر میگیرد. کتاب «ایران و جامعهی ملل» که بعدها نوشت و مستخرج از پایاننامهی او بوده است نشان از دقت و عمق کار علمی او دارد. زندفرد مدارج ترقی را در وزارت خارجه پله پله طی میکند و تا سطح معاونت وزارت خارجه پیش میرود. او از نزدیک در متن جریان مذاکرات ایران با انگلستان دربارهی خروج از خلیجفارس و مسائل ناشی از آن – اعادهی حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه، تشکیل امارات عربی و استقلال بحرین – بوده است.
فریدون زندفرد پس از انقلاب بازنشسته میشود اما در جریان مذاکرات آتشبس میان ایران و عراق دوباره طرف مشورت وزارت خارجه قرار میگیرد. زندفرد دوران خدمتش در وزارت خارجه را زیر نظر آدمیت آغاز میکند. دقتی که در کتابش به کار برده است نشان میدهد او نه تنها نزد آدمیت کارآموزی کرده بلکه در مکتب تاریخنگاری او تلمّذ هم کرده است.
خواندن این کتاب برای همهی استادان و دانشجویان حقوق بینالملل، روابط بینالملل و تاریخ معاصر واجب است. بیشک نثر زندفرد هم در این کتاب از نمونههای سلامت زبان و پختگی بیان است.