فرج بعد از شدت
ترجمهی حسین بن اسعد دهستانی
به اهتمام محمد قاسمزاده
۸۵۶ صفحه، ۱۲۸۰۰ تومان
انتشارات نیلوفر، چاپ اول بهار ۱۳۸۸
۵ از ۵
شاید بتوان «فرج بعد از شدت» را رقیبی برای «هزار و یک شب» دانست اما نباید این نکته را از خاطر برد که «هزار و یک شب» بسیاری از داستانهایش را مدیون مولفانی گمنام است و شاید قرار دادن این دو کتاب با چنین وضعیتی در کنار هم مقایسهی درستی نباشد؛ با این حال خیلی از داستانهای این دو کتاب به هم راه یافتهاند.
«فرج بعد از شدت» از آن کتابهایی است که آدم باید بگذارد جایی کنار دستش و هر به چندی یک بار، حکایتی از آن را بخواند. کتاب از سیزده باب تشکیل شده و همان طور که از ناماش پیداست مربوط به شرح حال جماعتی است که به بلایی گرفتار شده و بعد به صورتی طبیعی یا خارقالعاده از آن بلا خلاص شدهاند. تمام داستانها – بازهم با توجه به نام کتاب – در تکنیک مشابهاند که این خود نکتهی جالب و قابل تاملی است. اما با اینکه داستانها در مضمون بسیار متنوع هستند، سعی نویسنده بر این بوده تا حکایتهای هر باب در نوعِ بلا و گرفتاری با هم مشابه باشند؛ مثلن حکایتهای مربوط به افرادی که به بیماری گرفتار شدهاند در یک باب و حکایت کسانی که به مرض عشق دچار شدهاند و یا کسانی که به ترس و خوف مبتلا شدهاند و... در بابهای جداگانهای آمده است. «فرج بعد از شدت» را از اصلیترین کتابهای قصه در زبان فارسی میدانند. ظاهرن اولین بار عوفی دست به ترجمهی این کتاب زده که ترجمهاش با زمان نگارش آن به عربی فاصلهی چندانی نداشته است.
یکی از چیزهای جالب توجهای که میشود راجع به این کتاب گفت بحث ویرایش و تصحیح اثر است که توسط «محمد قاسم زاده» انجام گرفته. رسمالخط کتاب کاملن به روز شده و اساس را بر جداسازی گذاشته و همچنین به دقت نشانه گذاری و پاراگراف بندی شده است. گفتوگوها از هم جدا شده و متن به عنوان یک داستان در نظر گرفته شده است تا ذهن خوانندهی امروزی به سادگی پرشهای لازم را در متن داشته باشد. همهی اینها با دانستن اینکه در منابع دانشگاهی متنهای مفصل به صورت یک پاراگراف آمده و حتا از نقطه گذاری حروف خبری نیست، به کتاب ارزش قابل توجهی میبخشد.
قسمتی از پیشگفتار کتاب:
« ... اما آنچه امروزه محافل دانشگاهی فراموش کردهاند و تنها به آن روشی اکتفا میکنند که به روش علمی تصحیح متون شهرت دارد، هرچند این روش در نوع خود بسیار موثر است، اما اکتفا به این روش و طرد روشهای دیگر، متنها را تنها در حوزهی دانشگاهی زندانی خواهد کرد،...
در این ویرایش از کتاب فرج بعد از شدت، ما بر آن بودیم که مقابلهی نسخهها را کنار بگذاریم و متنی را که به نظرمان ارزش ادبی دارد، به صورتی آماده کنیم که خوانندهی غیر دانشگاهی آن را درست بخواند و بتواند به آسانی با آن ارتباط برقرار کند.»